Gelijkwaardigheid: wanneer mag u afwijken van de norm?

Soms is een voorschrift in uw gebouw praktisch niet haalbaar, of buitensporig duur voor wat het oplevert. Het Besluit bouwwerken leefomgeving kent daarvoor een uitweg: de gelijkwaardigheidsbepaling. U mag afwijken van een voorschrift, mits u aantoont dat het beoogde veiligheidsniveau op een andere manier wordt gehaald.

Wat gelijkwaardigheid precies betekent

Het gaat niet om een uitzondering of een ontheffing. Het gaat erom dat de wet een doel voorschrijft en daarbij een standaardoplossing aanreikt. Kunt u datzelfde doel aantoonbaar op een andere manier bereiken, dan is die andere weg toegestaan.

De bewijslast ligt volledig bij u als initiatiefnemer. Dat is meteen het punt waar het meestal misgaat: een gelijkwaardigheid die niet goed is onderbouwd, wordt afgewezen, en dan bent u tijd kwijt zonder resultaat.

Wanneer is gelijkwaardigheid kansrijk?

• Bestaande bouw met bouwkundige beperkingen: een monument of een constructie waar de standaardoplossing fysiek niet in past.
• Bijzondere gebruikssituaties: zorg, cellen of andere situaties waar de gebruikers niet zelfredzaam zijn en luid alarmeren niet het beste middel is.
• Afwijkende projectie: een installatie die niet volgens de standaardrichtlijn geplaatst kon worden, maar met proefbranden aantoonbaar goed functioneert.
• Onevenredige kosten: als de standaardoplossing zeer kostbaar is en er een aantoonbaar gelijkwaardig alternatief bestaat.

Hoe een onderbouwing eruitziet

Een bruikbaar gelijkwaardigheidsvoorstel bevat altijd dezelfde onderdelen: welk voorschrift wijkt u van af, wat is het achterliggende doel van dat voorschrift, welke alternatieve maatregel treft u, en waarmee toont u aan dat het doel daarmee wordt gehaald. Dat laatste kan met berekeningen, met normen zoals NEN 2575-4, of met praktijktests zoals proefbranden.

Even belangrijk is het proces: leg het voorstel vooraf voor aan het bevoegd gezag. Een oplossing die pas bij de inspectie ter sprake komt, kost u vrijwel altijd tijd en discussie.

Niet elke afwijking is gelijkwaardig

Wees eerlijk in de afweging. Gelijkwaardigheid is geen route om goedkoper uit te komen met minder veiligheid. Als het beoogde niveau niet wordt gehaald, is het simpelweg geen gelijkwaardige oplossing en houdt het bij een inspectie geen stand. Die grens bewaken hoort bij ons vak.